ArcGIS Experience Builder ile Profesyonel Web Uygulamaları Geliştirme
📊 Bölüm 4: Veri Kaynakları
Anahtar Noktalar
- Veri Kaynakları Nedir? ArcGIS Experience Builder’da uygulamalarınıza veri sağlayan temel bileşenlerdir; haritalar, 3D sahneler, özellik katmanları gibi çeşitli türleri içerir.
- Desteklenen Türler: Özellik katmanları, sahne katmanları, harita servisleri, görüntü katmanları ve daha fazlası desteklenir.
- Ekleme Yöntemleri: Veri paneli veya widget yapılandırması üzerinden veri ekleyebilirsiniz.
- Yönetim: Veri paneli, veri kaynaklarını organize etmenizi ve widget bağlantılarını görmenizi sağlar.
- Dışa Aktarma: CSV, JSON, GeoJSON, Shapefile gibi formatlarda veri dışa aktarılabilir.
Veri Kaynakları Nedir?
ArcGIS Experience Builder’da veri kaynakları, uygulamanızda kullanılan coğrafi veya coğrafi olmayan verilerin temelidir. Haritalar, 3D sahneler, özellik katmanları veya görüntü katmanları gibi farklı türlerde olabilir. Bu veriler, uygulamanızın görselleştirme, analiz ve etkileşim özelliklerini destekler.
Desteklenen Veri Türleri
ArcGIS Experience Builder, geniş bir veri kaynağı yelpazesi sunar:
- Özellik Katmanları: Nokta, çizgi veya çokgen gibi coğrafi veriler.
- Sahne Katmanları: 3D görselleştirme için kullanılır.
- Harita Servisleri: Haritaları sunucudan alır.
- Görüntü Katmanları: Uydu görüntüleri veya arazi verileri.
- Arcade Üretilmiş Katmanlar: Özelleştirilmiş veri mantığı için.
Veri Ekleme ve Yönetme
Veri kaynaklarını eklemek için:
- Veri Paneli: Sol taraftaki veri panelinden Add data ile veri ekleyin.
- Widget Yapılandırması: Widget ayarlarında veri kaynağı seçin. Veri paneli, hangi widget’ların hangi verileri kullandığını gösterir ve arama özelliği ile kolay yönetim sağlar.
Pratik Kullanım
Örneğin, bir emlak uygulaması için özellik katmanları ile konut verilerini, bir afet yönetimi uygulaması için 3D sahne katmanları ile arazi verilerini kullanabilirsiniz. Veri kaynaklarını doğru seçmek, uygulamanızın performansını ve kullanıcı deneyimini artırır.
4.1 Veri Kaynakları Nedir?
Veri kaynakları, ArcGIS Experience Builder’da uygulamanıza veri sağlayan temel unsurlardır. Bu veriler, haritalar üzerinde görselleştirilebilir, analiz edilebilir veya kullanıcılar tarafından etkileşimli olarak manipüle edilebilir. Örneğin:
- Bir şehirdeki okulların konumlarını gösteren bir özellik katmanı.
- Bir bölgenin 3D arazi yapısını gösteren bir sahne katmanı.
- Uydu görüntülerini sağlayan bir görüntü katmanı.
Veri kaynakları, uygulamanızın işlevselliğini ve görselliğini artırır. Doğru veri kaynağı seçimi, kullanıcılarınızın ihtiyaçlarına uygun, etkili bir deneyim sunar.
4.2 Desteklenen Veri Kaynakları
ArcGIS Experience Builder, çeşitli veri kaynağı türlerini destekler. Aşağıda her birinin detaylı açıklaması ve kullanım alanları yer almaktadır:
4.2.1 Özellik Katmanları (Feature Layers)
- Tanım: Benzer coğrafi özelliklerin (noktalar, çizgiler, çokgenler) gruplandırılmış hali. Her özellik, özniteliklerle (ör. adres, fiyat) ilişkilendirilir.
- Kullanım Alanları:
- Şehir planlamasında binaların veya yolların konumlarını göstermek.
- Emlak uygulamalarında mülk verilerini görselleştirmek.
- Örnek: Bir şehirdeki hastanelerin konumlarını ve özelliklerini (ad, kapasite) gösteren bir katman.
- Referans: ArcGIS Online Özellik Katmanları
4.2.2 Sahne Katmanları ile İlişkili Özellik Katmanları (Scene Layers with Associated Feature Layers)
- Tanım: 3D özellik nesneleri ve z-değerleri (yükseklik) içeren koleksiyonlar.
- Türleri:
- Nokta Sahne Katmanları (Point Scene Layers): Milyonlarca noktayı işleyebilir, örneğin LiDAR verileri.
- 3D Nesne Sahne Katmanları (3D Object Scene Layers): Binalar, ağaçlar gibi 3D nesneleri temsil eder.
- Bina Sahne Katmanları (Building Scene Layers): Bina Bilgi Modelleme (BIM) verileri için Full Model ve Overview alt katmanları içerir.
- Kullanım Alanları:
- Şehir planlamasında 3D bina modelleri.
- Afet yönetiminde arazi analizleri.
- Referans:
- Sahne Katmanları
- Bina Sahne Katmanları
4.2.3 Özellik, Sahne ve Harita Servisleri (Feature, Scene, and Map Services)
- Tanım: Özellikleri, sahneleri ve haritaları sunucuda kullanılabilir hale getiren servisler.
- Kullanım Alanları:
- Basemap olarak harita servisleri kullanma.
- Özellik servisleriyle dinamik veri güncellemeleri.
- Örnek: Bir şehir haritasını basemap olarak kullanmak.
- Referans: Harita Servisleri
4.2.4 Özellik Koleksiyonları (Feature Collections)
- Tanım: Özellik katmanlarının alt kümeleri. Harita notları ve rota katmanları hariçtir.
- Kullanım Alanları:
- Belirli bir veri alt kümesini odaklanmak için.
- Web haritalarında veya sahnelerde özel veri setleri oluşturma.
- Referans: Özellik Koleksiyonları
4.2.5 Görüntü Katmanları (Imagery Layers)
- Tanım: Raster verilere dayalı koleksiyonlar.
- Türleri:
- Karo Görüntü Katmanları (Tiled Imagery Layers): Önceden mozaiklenmiş görüntüler, hızlı yükleme için.
- Yükselti Katmanları (Elevation Layers): LERC formatında arazi verileri.
- Dinamik Görüntü Katmanları (Dynamic Imagery Layers): İşlem şablonlarıyla dinamik görüntü işleme.
- Kullanım Alanları:
- Uydu görüntüleriyle çevre izleme.
- Arazi analizleri için yükselti verileri.
- Referans: Görüntü Katmanları
4.2.6 Yönlendirilmiş Görüntü Katmanları (Oriented Imagery Layers)
- Tanım: Optik kameralardan farklı açılardan (oblique, bubble, street-side, 360-derece) yakalanan görüntü koleksiyonları.
- Kullanım Alanları:
- Şehir planlamasında sokak seviyesinde görselleştirme.
- Emlak uygulamalarında 360-derece görüntüleme.
- Referans: Yönlendirilmiş Görüntü Katmanları
4.2.7 Alt Tür Grubu Katmanları (Subtype Group Layers)
- Tanım: Birden fazla alt tür alt katmanı içeren bileşik özellik katmanları.
- Kullanım Alanları:
- Farklı kategorilerdeki verileri tek bir katmanda yönetme.
- Performansı artırmak için tek sorguyla tüm alt katmanlara erişim.
- Referans: Alt Tür Katmanları
4.2.8 Arcade Üretilmiş Özellik Katmanları (Arcade-Generated Feature Layers)
- Tanım: Arcade ifadeleriyle oluşturulan özellik katmanları, özelleştirilmiş veri mantığı sağlar.
- Kullanım Alanları:
- Dinamik veri görselleştirme.
- Özel analizler için veri manipülasyonu.
- Sınırlama: FeatureSet dönüş türü, maksimum 50.000 özellik.
- Referans:
- Veri Profil Rehberi
- Sıfırdan Arcade Katmanları
Tablo: Veri Kaynakları Özeti
| Veri Kaynağı Türü | Açıklama | Kullanım Örneği | Referans |
|---|---|---|---|
| Özellik Katmanları | Nokta, çizgi, çokgen verileri | Şehirdeki okulları gösterme | Link |
| Sahne Katmanları | 3D özellik nesneleri | 3D bina modelleri | Link |
| Harita Servisleri | Sunucudan harita verileri | Basemap olarak şehir haritası | Link |
| Özellik Koleksiyonları | Özellik katmanlarının alt kümeleri | Özel veri setleri | Link |
| Görüntü Katmanları | Raster veriler | Uydu görüntüleri | Link |
| Yönlendirilmiş Görüntü Katmanları | Farklı açılardan görüntüler | 360-derece emlak görüntüleme | Link |
| Alt Tür Grubu Katmanları | Bileşik özellik katmanları | Kategorize veri yönetimi | Link |
| Arcade Üretilmiş Katmanlar | Özelleştirilmiş veri mantığı | Dinamik veri görselleştirme | Link |
4.3 Veri Kaynaklarını Ekleme
Veri kaynaklarını ArcGIS Experience Builder’a eklemek için iki ana yöntem vardır:
4.3.1 Veri Paneli Üzerinden Ekleme
- Adımlar:
- Sol taraftaki Veri Panelini açın.
- Add data düğmesine tıklayın.
- Açılan pencerede desteklenen veri türlerini (web haritaları, özellik katmanları, servisler vb.) görün.
- İstediğiniz veri kaynağını seçin ve Add düğmesine tıklayın.
- Avantaj: Widget’ları eklemeden önce veri hazırlığı yapar, uygulamanızı organize tutar.
- İpucu: Veri eklerken, gereksiz alt katmanları gizleyerek uygulamanızı sadeleştirin.
4.3.2 Widget Yapılandırması Sırasında Ekleme
- Adımlar:
- Insert widget panelinden bir widget (ör. Harita, Arama) ekleyin.
- Widget’ı yapılandırırken, sağ tarafta açılan Select data bölümünde Add data düğmesine tıklayın.
- Widget tarafından desteklenen veri türlerini seçin.
- Eklenen veri, Veri Paneli’nde görünür ve diğer widget’lar tarafından kullanılabilir.
- Avantaj: Widget’a özel veri eklemek için hızlı bir yöntemdir.
4.3.3 Alt Katmanları Gizleme
- Veri kaynağı eklerken, bir servis, grup katmanı veya web haritasındaki alt katmanları gizleyebilirsiniz.
- Örnek: Bir web haritasında yalnızca yol katmanını göstermek istiyorsanız, diğer katmanları gizleyin.
4.4 Veri Kaynaklarını Yönetme
Veri Paneli, uygulamanızdaki tüm veri kaynaklarını merkezi bir yerde yönetmenizi sağlar:
- Bilgiler:
- Hangi widget’ların hangi veri kaynaklarını kullandığı.
- Veri kaynağının hangi alanlarının (fields) kullanıldığı.
- Veri kaynağının durumu (ör. hazır, hata).
- Arama Özelliği: Veri paneli üstündeki arama kutusu, belirli bir veri kaynağını hızlıca bulmanızı sağlar.
- Güncellemeler: Veri kaynağında yapılan değişiklikler (ör. özellik düzenleme) otomatik olarak uygulamaya yansır.
İpucu: Veri panelinde, veri kaynağı kimliğini kopyalamak için Copy data ID düğmesini kullanabilirsiniz (Haziran 2025 güncellemesi).
4.5 Dış Veri Kaynakları
- Erişim: Organizasyon yöneticileri, güvenlik ayarlarında dış veri kaynaklarının erişimini etkinleştirebilir. Bu, ArcGIS dışındaki veri kaynaklarını (ör. harici sunuculardaki servisler) kullanmanızı sağlar.
- Referans: Güvenlik Ayarları
- Sınırlama: ArcGIS Maps SDK for JavaScript 3.x ile oluşturulan ve Map Viewer Classic veya Scene Viewer’da açılamayan web haritaları/sahneleri veri kaynağı olarak kullanılamaz. Bu tür öğeler, Veri Paneli’nde hata kartı olarak görünür.
4.6 Veri Kaynaklarını Dışa Aktarma
ArcGIS Experience Builder, veri kaynaklarını çeşitli formatlarda dışa aktarmanıza olanak tanır:
- Desteklenen Formatlar:
- CSV
- JSON
- GeoJSON
- ArcGIS öğesi
- Shapefile
- FGDB (File Geodatabase)
- KML
- Gereksinimler:
- Shapefile, FGDB ve KML için ArcGIS hesabına giriş yapılmalı ve veri kaynağı createReplica desteğini sağlamalıdır.
- Kullanım: Veri dışa aktarma, analiz sonuçlarını paylaşmak veya başka platformlarda kullanmak için idealdir.
Tablo: Dışa Aktarma Formatları
| Format | Açıklama | Gereksinimler |
|---|---|---|
| CSV | Tablo verileri için | Yok |
| JSON | Yapılandırılmış veri | Yok |
| GeoJSON | Coğrafi veri formatı | Yok |
| ArcGIS Öğesi | ArcGIS platformunda paylaşım | ArcGIS hesabı |
| Shapefile | Coğrafi veri formatı | ArcGIS hesabı, createReplica |
| FGDB | File Geodatabase formatı | ArcGIS hesabı, createReplica |
| KML | Google Earth uyumlu format | ArcGIS hesabı, createReplica |
4.7 Haziran 2025 Güncellemesindeki Yenilikler
- Veri Paneli İyileştirmeleri:
- Copy data ID: Veri kaynağı kimliğini kopyalamak için yeni bir düğme.
- Dış Veri Araması: Organizasyon dışı içerik aramayı destekler (yöneticinin etkinleştirmesi gerekir).
- Arcade Desteği: Arcade ifadeleriyle veri kaynakları oluşturma ve özelleştirme daha kolay hale geldi.
- Erişilebilirlik: Veri paneli, klavye navigasyonu için iyileştirildi.
4.8 Pratik Örnekler
Örnek 1: Emlak Uygulaması
- Veri Kaynakları:
- Özellik Katmanı: Konut verileri (adres, fiyat, alan).
- Harita Servisi: Şehir haritası basemap olarak.
- Adımlar:
- Veri Paneli’nden bir özellik katmanı ekleyin.
- Harita widget’ına bu katmanı bağlayarak konutları görselleştirin.
- Arama widget’ını ekleyerek adres aramasını etkinleştirin.
- Sonuç: Kullanıcılar, harita üzerinde konutları görebilir ve adres arayabilir.
Örnek 2: Afet Yönetimi Uygulaması
- Veri Kaynakları:
- Sahne Katmanı: Bölgenin 3D arazi yapısı.
- Özellik Katmanı: Afet etkilenen alanlar.
- Adımlar:
- 3D Harita widget’ına sahne katmanını bağlayın.
- Query widget’ını ekleyerek afet alanlarını filtreleyin.
- Sonuç: 3D arazi görselleştirmesi ve afet alanlarının analizi.
Örnek 3: Çevre İzleme Uygulaması
- Veri Kaynakları:
- Görüntü Katmanı: Uydu görüntüleri.
- Özellik Katmanı: Çevresel sensör verileri.
- Adımlar:
- Harita widget’ına görüntü katmanını ekleyin.
- Grafik widget’ını sensör verilerini çizgi grafiği olarak sunmak için kullanın.
- Sonuç: Uydu görüntüleri ve çevresel veri trendleri bir arada.
4.9 En İyi Uygulamalar ve İpuçları
- Amaç Odaklı Seçim: Uygulamanızın amacına uygun veri kaynaklarını seçin. Örneğin, 3D analiz için sahne katmanları, basit haritalama için özellik katmanları kullanın.
- Performans Optimizasyonu: Büyük veri setleriyle çalışırken gereksiz alt katmanları gizleyin.
- Erişilebilirlik: Arcade ifadeleriyle dinamik veri kaynakları oluşturarak kullanıcı deneyimini artırın.
- Güvenlik: Dış veri kaynaklarını kullanırken organizasyonunuzun güvenlik politikalarına uyun.
4.10 Sorun Giderme
- Veri Kaynağı Çalışmıyor: Veri kaynağının paylaşım ayarlarını kontrol edin (ör. herkese açık olmalı).
- Facet joint: Veri Kaynağı Hata Kartı: Eski sürüm (ArcGIS Maps SDK for JavaScript 3.x) haritalar/sahneler kullanılamaz. Yeni bir veri kaynağı ekleyin.
- Performans Sorunları: Çok sayıda veri kaynağı veya büyük veri setleri kullanıyorsanız, widget sayısını azaltın veya veriyi optimize edin.
- Arcade Hataları: Arcade ifadelerinin FeatureSet döndürdüğünden ve 50.000 özellik sınırını aşmadığından emin olun.
4.11 Kaynaklar
- ArcGIS Experience Builder Veri Kaynakları
- ArcGIS Online Referansları
- ArcGIS Pro Yardım
